Muzycznie numer 1

Pobierz player zewn臋trzny Muzycznego Radia
poniedzia艂ek, 25 wrze艣nia 2017 - Imieniny Aurelii i W艂adys艂awa
WIG

WIG20

+0,29%

+0,49%
walutyUSD: 3,5651
EUR: 4,2746
CHF: 3,6807
GBP: 4,8369
INFO:

Notowanie 4649 z 2017-09-23.

  1. Ofenbach - Katchi
  2. Man Dee ft. Maria Mathea - Song 2 Fall In Love 2
  3. Bobina feat. Cam Melnyk - Conquerors
  4. Sachiel & Flobeatz - Wierz臋 w Nas

Notowanie 998 z 2017-09-23.

  1. Scooter - The Darkside/Universal Nation/Kill The Cat (Scoote
  2. Pranav Mayekar - Requiem For An Insomniac
  3. Armin van Buuren & Vini Vici feat. Hilight Tribe - Great Spirit
  4. Maarten de Jong - Reincarnation

Notowanie 404 z 2017-09-23.

  1. Sachiel & Flobeatz - Wierz臋 w Nas
  2. Manchester - Niezatapialny
  3. Sarsa - Volta
  4. Remo ft. Artur Sikorski - Przepraszam Ci臋

Notowanie 294 z 2017-09-21.

  1. Tom Novy & Milkwish - Jupiter
  2. DJ Grzech - Raise Your Hands Up (NoizBasses & dMark 2K17 Rewor
  3. Alchemist Project and TATTONE - Music is my extasy 2017
  4. Meszi x Max Farenthide - Holidays Anthem (I.GOT.U Remix)
2017-09-22
2017-09-21
2017-09-20

Idealny program dla planuj膮cych weekendowe wycieczki po Dolnym 艢l膮sku.
Arek W艂odarski przedstawia ciekawe miejsca, kt贸re ka偶dy turysta powinien odwiedzi膰.
Tu poznasz miasta i miasteczka, szlaki turystyczne, schroniska g贸rskie, zabytki architektury i pomniki przyrody.

S艂uchaj nowego wydania w ka偶d膮 sobot臋 po 8:30.

Marek Kazimierz Wikorejczyk  2010-04-28 12:25

Z g贸rnego Karpacza na Polan臋

O drugiej po po艂udniu wycieczkowy autobus ruszy艂 z Jeleniej G贸ry do G贸rnego Karpacza. Wi贸z艂 uczestnik贸w g贸rskiego rajdu, kt贸rych mia艂em zaprowadzi膰 na Polan臋 do schroniska Bronis艂awa Czecha.
Dzie艅 pod koniec lata by艂 jeszcze na tyle d艂ugi, 偶e zamiar ten wydawa艂 si臋 zupe艂nie realny.
Gdy jechali艣my drogami reklamowanej trasy, tury艣ci ogl膮dali ciekawie po艂o偶one g贸rskie domy na stromo opadaj膮cych zboczach, gubi膮cych si臋 gdzie艣 g艂臋boko w dolinie rzeki 艁omnicy. Patrzyli na nie przez zakurzone okna i wygl膮da艂o to troch臋 tak, jakby podgl膮dali co dzieje si臋 na zewn膮trz jad膮cego autokaru. Samoch贸d pe艂za艂 przez g艂贸wn膮,g臋sto zabudowan膮 ulice Karpacza, z trudem pokonuj膮c ostre serpentyny okaaj膮cych nas wzg贸rz a偶 do ko艅cowego przystanku w G贸rnym Karpaczu.
Gdy tylko wysiedli艣my z autokaru wszyscy zaj臋li siedz膮ce miejsca na 艂膮czce, tu偶 przy Domu Wypoczynkowym Stokrotka.
- A teraz - zwr贸ci艂em si臋 do moich podopiecznych -spr贸bujemy porozrzucane dot膮d karty historii G贸rnego Karpacza zestawi膰 razem w jedn膮 ca艂o艣膰 tak, by odczyta膰 z nich to, a> wydarzy艂o si臋 tu w ci膮gu ostatnich stuleci.
Istnieje ma艂o dokument贸w m贸wi膮cych o powstaniu tej g贸rskiej osady, jest wszak偶e pewne, 偶e tam, gdzie dzi艣 stoj膮 lic/no domy wypoczynkowe i pensjonaty, przed pi臋ciuset laty rosi wysoki i g臋sty b贸r.
A potem drwale, sprowadzeni tu przez w艂a艣cicieli ziem skich, zacz臋li karczowa膰 ten las a偶 do rzeki 艁omnicy. Otrzymywali za to nieodp艂atnie ziemi臋 i drewno na budow臋 swoich dom贸w. Tak z up艂ywem lat pod toporami nowych osadnik贸w szybko ust臋powa艂 las, zacz臋艂y powstawa膰 polany i 艂膮ki c贸raz to wy偶ej, a偶 na zbocza Czo艂a i Czarnej G贸ry.
Za drwalami ci膮gn臋li w臋glarze z Krzaczyny i Bor贸w u stawiali w miejscach, os艂oni臋tych przed silnymi wiatrami pot臋偶ne stogi drewna, z kt贸rego wytwarzali w臋giel drzewny niezb臋dny do pracy w licznych ku藕niach, po艂o偶onych pod g贸rami w pobliskich 艢ci臋gnach i Kowarach.
Wraz z nastaniem zimy, drwale wymieniali pi艂y i siekioty na sanie i zwozili z wy偶szych partii g贸r drewno - w miejsca, gdzie by艂o ono potrzebne.
Z czasem, gdy nast膮pi艂 upadek kowalstwa i ku藕nie nie potrzebowa艂y ju偶 tyle drewna, dawni drwale i w臋glarze zacz臋li na te 艂膮ki wprowadza膰 gospodark臋 hodowlan膮.
A偶 przyszed艂 wiek XVII, a wraz z nim d艂ugotrwa艂a i wyniszczaj膮ca wojna trzydziestoletnia. Mia艂a ona charakter spo艂eczno-religijny i prowadzona by艂a pomi臋dzy niekatolick膮 cz臋艣ci膮 szlachty czeskiej, a dworem habsburskim. Rozpocz臋艂a si臋 23 maja 1618 roku i obj臋艂a ca艂e Czechy, 艁u偶yce i cz臋艣膰 艢l膮ska. Prowadzona by艂a ze szczeg贸lnym nat臋偶eniem po upadku powstania na Bia艂ej G贸rze pod Prag膮, doprowadzaj膮c w贸wczas do szczytowego okresu kontrreformacji. W tej sytuacji protestanci czescy, pozostawiaj膮c niejednokrotnie du偶e maj膮tki, zacz臋li masowo opuszcza膰 sw贸j kraj, chroni膮c si臋 przed gro偶膮cymi im represjami w bardziej tolerancyjnej wyznaniowe 艣l膮skiej stronie Karkonoszy i G贸r Izerskich. To spowodowa艂o, i偶 w potu granicy powstawa艂y pod protektoratem 艣l膮skich pan贸w coraz to nowe osady.
Najpierw wygna艅cy religijni zatrzymywali si臋 przez pewien czas w pobli偶u granicy 艢l膮ska w Lu膰ni Boudzie, kt贸r膮 w 1625, jak si臋 wydaje, przebudowali, a potem starym 艢l膮skim Traktem w臋drowali w Kotlin臋 Jeleniog贸rsk膮 i w dolin臋 艁omnicy. Najwi臋ksze nasilenie osadnictwa czeskiego po 艣l膮skiej stronie g贸r, mia艂o miejsce w latach 1624-1651. Zak艂adali ono w贸wczas nowe osady takie jak: Przesiek臋 (1635 r.), Jagni膮tk贸w i Zache艂mie (1651 r.), b膮d藕 te偶 rozszerzali ju偶 istniej膮ce niewielkie osiedla drwali i w臋glarzy, do kt贸rych nale偶a艂y mi臋dzy innymi Borowice i G贸rny Karpacz (1644 r.). Przypuszczalnie ju偶 w贸wczas przyw臋drowa艂 z okolic Vrchlabi i osiad艂 na Polanie pierwszy w艂a艣ciciel i budowniczy schroniska Daniel Schlingel, i kt贸rego budynek ten utrzymywa艂 sw膮 nazw臋 do roku 1945 Schlingelbaude.
W G贸rnym Karpaczu osiedlano si臋 pierwotnie g艂贸wnie wok贸艂 tak zwanej Chlebowej budy (dzi艣 niewielki budynek r偶y D.W. Stokrotka), kt贸ra by艂a jednocze艣nie pierwszym schroniskiem przy 艢l膮skim Trakcie, id膮c z Kotliny Jeleniog贸rskiej przez Sosn贸wk臋. Tak o nim pisze jeleniog贸rski lekarz Kasper Lindner w roku 1734:
„Po odwiedzeniu kaplicy 艣w. Anny, wspinali艣my si臋 mozolnie wci膮偶 na po艂udnie i tak doszli艣my do Chlebowej budy. Stoi ona na niewielkiej wododzia艂owej prze艂臋czy, na polanie, kt贸ra liczy sobie oko艂o trzysta metr贸w d艂ugo艣ci, sk膮d roztaczaj膮 l dalekie widoki.
Niedaleko tej budy, po lewej stronie, widzimy jeszcze kilka innych budynk贸w w podobnym stylu, nazywanych tu Nowymi Domkami. Jeden z nich nale偶y do le艣niczego, kt贸ry sprzedaje przednie zimne piwo i sma偶one pstr膮gi. To pierwsze schronisko na prze艂omie XVII i XVIII wieku nosi艂o nazw臋 Krebsensbaude wzgl臋dnie Krebsbaude (Krebs = Rak). Pan Rak, kt贸ry mieszka艂 w tej budzie, by艂 dobrym znawc膮 zi贸艂 i szlachetnych kamieni, kt贸re mo偶na by艂o kupi膰 po wzgl臋dnie przyst臋pnej cenie".
Ta buda przesz艂a potem w posiadanie niejakiego Broda i od tej pory zacz臋to j膮 nazywa膰 bud膮 Brody (Brodbaude). Potem, w nast臋pstwie zastosowania w r贸偶nych informator turystycznych b艂臋dnej pisowni w nazwisku w艂a艣ciciela budy,zosta艂a rozpowszechniona nowa nazwa schroniska jako Brotbaude (Chlebowa buda).
P贸藕niej w roku 1830, ten stary budynek zakupi艂 od Brod贸w Beniamin Ermich z G贸rnego Mi艂kowa. Wygl膮da艂 on w czas zupe艂nie inaczej ni偶 dzi艣. By艂 zbudowany z drewnianych belek, tak jak wszystkie stare domy, kt贸re tu stoj膮. Du偶a izba dla go艣ci we wn臋trzu by艂a podparta drewnianym s艂upem. Ma艂e pokoje na poddaszu, bardzo skromnie wyposa偶one, s艂u偶y艂y jako pomieszczenie do spania.
Dopiero po roku 1870 by艂y w艂a艣ciciel gruntownie ten dom przebudowa艂, nadaj膮c mu obecny kszta艂t. Potem zosta艂 do niego dobudowany jeszcze du偶y dom go艣cinny.
Gdy 15 listopada 1735 roku G贸rny Karpacz uzyska艂 w艂asny s膮d i administracj臋, zacz臋to go nazywa膰 Wsi膮 na Mostowej G贸rze (Briickenberg).
Niekt贸rzy dawni autorzy (mi臋dzy innymi Hindemith), twierdz膮, 偶e nazwa ta pochodzi od mostu na rzece 艁omnicy w dolnej cz臋艣ci wsi. Inni za艣 (jak Gebhardt), wyprowadzaj膮 nazw臋 Mostowej G贸ry od wiejskiej podmok艂ej drogi, na kt贸rej uk艂adano poprzecznie d艂ugie drewniane pale, co z pewnej odleg艂o艣ci wygl膮da膰 mia艂o jak jeden d艂ugi g贸rski most.
Do roku 1900 droga jezdna od Mi艂kowa i Dolnego Karpacza ko艅czy艂a si臋 przy mo艣cie na rzece 艁omnicy w rejonie hotelu Bia艂y Jar. Dalej (wy偶ej) prowadzi艂a jedynie w膮ska, bita 艣cie偶ka, kt贸ra w 偶adnym razie nie by艂a dostosowana do ruchu ko艂owego. Wszelkie sprz臋ty i artyku艂y pierwszej potrzeby mieszka艅cy Mostowej G贸ry byli zmuszeni wnosi膰 do swoich domostw na plecach w specjalnie skonstruowanych noside艂kach.
Po uzyskaniu swobody religijnej, wybudowano w roku 1764, w 艣rodkowej cz臋艣ci wsi, drewniana szko艂臋 (dzi艣 ul. Karkonoska nr 11). By艂a tam izba lekcyjna i mieszkanie dla nauczyciela. Powsta艂o teraz drugie centrum Mostowej G贸ry wok贸艂 karczmy s膮dowej, kt贸ra mie艣ci艂a si臋 w budynku D.W Morskie Oko. Wie艣 nale偶a艂a do administracji maj膮tk贸w w Sobieszowie, za艣 wyznaniowe podlega艂a parafii w Mi艂kowie.
Z pami臋tnika hrabiny Fryderyki Reden z Bukowca, zas艂u偶onej przy przeniesieniu ko艣cio艂a Wang z Norwegii do G贸rnego Karpacza wiemy, 偶e mieszka艅com Mostowej G贸ry 偶y艂o si臋 bardzo ci臋偶ko. Podaje w nim na przyk艂ad, i偶 spora ilo艣膰 dzieci chodzi艂a zim膮 do szko艂y bez obuwia i bardzo 藕le ubrana. Wyroby rolnicze jak: mas艂o, jaja czy chleb, mieszka艅cy wsi sprzedawali w Mi艂kowie, za艣 do Jeleniej G贸ry dostarczali na targ wi膮zki smolnego drewna na opa艂.
Stan uleg艂 zdecydowanej poprawie, gdy w roku 1844 przywieziono i po艣wi臋cono zabytkowy ko艣ci贸艂ek Wang. Wok贸艂 niego zacz臋艂y powstawa膰 pierwsze hotele i pensjonaty, przyci膮gaj膮ce coraz wi臋ksze rzesze go艣ci. Oto pan Rilsche buduje w roku 1869 du偶y pensjonat z 23 pokojami (obok D.W Szczyt), a w roku 1912, ko艂o istniej膮cej ju偶 budy Pod W膮sem, staje nowy
hotel, nazwany potem Orlinkiem.
Przed wyruszeniem na Polan臋 wykorzystali艣my jeszcze 艣wiat艂o dzienne. Potem, powy偶ej R贸wienki, zapad艂y ciemno艣ci. Ani 艣ladu 艣wiat艂a, tylko gdy w grubej pokrywie chmur powsta艂a jaka艣 dziura, pokazywa艂y si臋 w niej samotnie b艂yszcz膮ce gwiazdy. Mieli艣my jeszcze oko艂o kilometr drogi przed sob膮, gdy od strony zachodniej nadci膮gn臋艂a burza z silnym wiatrem. Najpierw kilka 艂agodnych uderze艅, potem zn贸w cisza. Nast臋pny atak by艂 silniejszy. Musia艂em u偶y膰 wszystkich si艂, aby nie starci膰 r贸wnownowagi i nie upa艣膰 na plecy. Odkryty odcinek drogi na pocz膮tku Polany, nie dawa艂 偶adnej os艂ony przed naporem wichury. W g艂臋bi, po lewej stronie trasy wysokie 艣wierki najpierw nisko si臋 nam k艂ania艂y, po czym z szumem i trzaskiem pada艂y na skraj Polany. Wlok艂em si臋 krok za krokiem, oddycha艂em z trudno艣ci膮, bo wiatr wpija艂 mi si臋 w gard艂o.
Wreszcie zamigota艂o 艣wiate艂ko - to nasze schronisko, byli艣my tu偶 obok niego. Nacisn膮艂em klamk臋 a wiatr porwa艂 drzwi i rozwar艂 je na o艣cie偶. Zanim zd膮偶y艂em je zamkn膮膰, zadymka wpad艂a do wn臋trza i wype艂ni艂a ca艂e pomieszczenie.
Usiedli艣my w sali jadalnej przy stole, tu偶 za pianinem i mimo to, i偶 wichura jeszcze si臋 wzmaga艂a - byli艣my bezpieczni...
Po kr贸tkim odpoczynku i zjedzeniu lekkiej kolacji, siedz膮c przy gor膮cej herbacie, odpowiada艂em na pytania zwi膮zane z histori膮 powstania schroniska.
- Ju偶 pod koniec XVI wieku, wyja艣ni艂em - panowa艂 w Karkonoszach o偶ywiony ruch pomi臋dzy mieszka艅cami Czech i 艢l膮ska. Tu te偶, przy starym 艢l膮skim Trakcie, budowano my艣liwskie stra偶nice, kt贸re, potem rozbudowane, zapewnia艂y schronienie tylko ludziom zatrudnionym przy ochronie las贸w i zwierz膮t, ale tak偶e budowniczym 艣cie偶ek, obiekt贸w g贸rskich czy wreszcie podr贸偶uj膮cym kupcom i w臋drowcom na 艢nie偶k臋.
Znany nam ju偶 Chrystian Gryphius, nauczyciel wroc艂awskiego gimnazjum 艣w. El偶biety, w czasie swojej w臋dr贸wki na 艢nie偶k臋 w sierpniu 1670 roku, wspomina ju偶 o pobycie w schronisku na Polanie u pana Schlingela. Nale偶y jednak przyj膮膰, 偶e to schronisko zosta艂o postawione znacznie wcze艣niej i zwi膮zane by艂o z budow膮 kaplicy na 艢nie偶ce.
Wiemy, 偶e pomys艂 wybudowania tej kaplicy powsta艂 jeszcze przed 1653 rokiem, w ka偶dym razie w tym roku wst臋pne prace przy budowie by艂y ju偶 daleko zaawansowane. Wobec tego przy trasie na 艢nie偶k臋 musia艂a istnie膰 w贸wczas jaka艣 mo偶liwo艣膰 schronienia dla rzemie艣lnik贸w, kt贸rzy budowali drog臋 i dostarczali wszelkie niezb臋dne materia艂y. Takim g艂贸wnym punktem, gdzie sk艂adano budulec, dowo偶ony przy pomocy zaprz臋g贸w konnych, mog艂a by膰 niew膮tpliwie buda pana Schlingela na Polanie. Ze starych akt budowy kaplicy na 艢nie偶ce wynika, 偶e 25 czerwca 1680 roku zosta艂y dowiezione drzwi i deski, na szalowanie kaplicy do budy Tobiasa Schlingela.
Gdy przy ci膮gle wzrastaj膮cym ruchu turystycznym w Karkonoszach buda Schlingela sta艂a si臋 ju偶 zbyt ma艂a, 贸wczesny w艂a艣ciciel Henryk Einert buduje naprzeciw starego budynku, nowy, wi臋kszy, kt贸ry w roku 1894 zosta艂 oddany do u偶ytku turyst贸w.
Trzy lata p贸藕niej te dwa schroniska zakupi艂 hr. Schaffgotsch i w roku 1908 oddaje je w dzier偶aw臋 karczmarzowi z Borowic - Henrykowi Scholzowi.
W roku 1925 schronisko to zosta艂o ponownie rozbudo wane do dzisiejszych rozmiar贸w i cieszy艂o si臋 bardzo dobra opini膮 w艣r贸d odwiedzaj膮cych. Stara Buda Schlingela zosta艂a ostatecznie rozebrana w roku 1955.
Po drugiej wojnie 艣wiatowej schronisko sta艂o si臋 w艂asno艣ci膮 Ogniska Polskiego YMCA, a w roku 1951 przej臋te zosta艂o przez PTTK i otrzyma艂o oficjaln膮 nazw臋 wybitnego polskiego narciarza okresu mi臋dzywojennego - Bronis艂awa Czecha.
Gdy przesta艂em opowiada膰, wichura trwa艂a nadal. Cale schronisko dr偶a艂o w posadach i zdawa艂o si臋, 偶e lada chwila wiatr zagarnie je i zmiecie z powierzchni Ziemi. Po艂o偶y艂em si臋 do 艂贸偶ka i w tej pozycji s艂ucha艂em szalonej muzyki nieustaj膮cego wiatru. Powoli, bardzo powoli nadszed艂 dzie艅, a wraz nim niespodziewanie pi臋kna s艂oneczna pogoda.
ES. W grudniu 1966 roku, podobno na skutek wadliwej instalacji elektrycznej, schronisko zosta艂o ca艂kowicie strawione przez po偶ar, po kt贸rym do dzi艣 pozosta艂y jedynie fundamenty.
3308
Komentarze
Nie ma jeszcze komentarzy. Mo偶esz by膰 pierwszy! Dodaj komentarz!